05 December 2024
Cumhacht an Phlantáin: Láisteadh Níotráite i gCórais Fhéaraigh a Laghdú
Fuarthas amach i staidéar a rinne Teagasc le déanaí gur féidir láisteadh níotráite thar raon ithreacha na hÉireann a laghdú trí shlánlus a ionchorprú san fhéarach.
Is dúshlán domhanda é láisteadh níotráite isteach san uisce agus tá gá le huirlisí praiticiúla chun é a laghdú chun cabhrú le feabhsú cháilíocht an uisce. Rinne taighdeoirí ó Teagasc imscrúdú ar an éifeacht a bheadh ag slánlus agus seamair fhéir a áireamh chun láisteadh níotráite a laghdú thar raon cineálacha ithreacha Éireannacha. Rinneadh tástáil sa staidéar dhá bhliain, a chuimsigh cúig ithreach, cíbe an laghdódh ionchorprú 30% nó 50% i slánlusanna i mbáinseach seamair fhéir tiúchan agus mais an chaillteanais níotráite ó raon ithreacha éagsúla na hÉireann. Ar an iomlán, thaispeáin na torthaí, gur uirlis éifeachtach é cuimsiú slánlusanna i mbáinseacha seamair fhéir chun caillteanais láiste níotráite i gcóras fhéaraigh a laghdú.
Ag cuimsiú 30% de slánlusanna i mbáinseach seamair fhéir, i mbliain a 1 laghdaíodh láisteadh níotráite faoi 6% agus faoi 56% ar ithreacha a bhí draenáilte go holc agus go maith, faoi seach. Mhéadaigh an laghdú ar láisteadh níotráite go breis agus 96% sa dara bliain ar ithreacha a bhí draenáilte go dona agus a bhí draenáilte go maith. Nuair a méadaíodh an méid slánlusanna go 50%, laghdaíodh láisteadh níotráite faoi 21% in ithreacha a bhí draenáilte go holc agus faoi 78% in ithreacha saordhraenála i mbliain a haon, agus faoi 98% in ithreacha le drochdhraenáil agus le saordhraenáil sa dara bliain. Is é an rud is tábhachtaí ná gur laghdaíodh líon na sáruithe Uastiúchan Incheadaithe san uisce óil mar gheall ar chuimsiú slánlusanna i samplaí uisce láiste sa staidéar ó 28 uair le seamair fhéir, go 7 n-uaire nuair a cuireadh slánlusanna 30% san áireamh, agus go 4 uaire nuair a cuireadh 50% slánlusanna san áireamh. D’fhéadfaí go leor de na hiarmhairtí maolaithe caillteanais níotráite a bhaint amach ag an leibhéal 30 % agus is dócha go mbeidh sé seo ar leibhéal níos praiticiúla le bainistiú ar an bhfeirm i gcomparáid leis an leibhéal cuimsitheachta 50%.
Míníonn príomhthaighdeoir Teagasc ar an staidéar, an Dr Patrick Forrestal ó Roinn Ithreacha, Comhshaoil agus Úsáide Talún, Caisleán Bhaile Sheáin: “Léiríonn na torthaí seo gur uirlis iontach é cuimsiú slánlusanna i mbáinseacha seamair fhéir chun caillteanais láiste níotráite a laghdú i gcineálacha éagsúla ithreach. Tá an obair Éireannach seo ar aon dul le spriocanna na hÉireann agus an AE chun cáilíocht an uisce a fheabhsú agus tá feidhm phraiticiúil aici chun caillteanais láiste níotráite i gcórais fhéaraigh a laghdú.”
D’aibhsigh an Dr Karl Richards, Ceannasaí Ionad Aeráide Teagasc, go bhfuil an taighde spreagúil seo a léiríonn laghdú ar láisteadh níotráite ó chuimsiú slánlusanna i mbáinseacha seamair fhéir tábhachtach freisin chun astaíochtaí gás ceaptha teasa indíreacha a laghdú. Tá tuilleadh taighde ar bun chun tionchar na mbáinseach ilspeiceas a chainníochtú ó thaobh táirgeadh féaraigh agus ó thaobh an chomhshaoil de.”
Laghdaítear láisteadh níotráite ó bháinseacha seamair fhéir trí chuimsiú slánlusanna; Tá “Staidéar ithreach cúig bliana” díreach foilsithe in Talmhaíocht, Éiceachórais agus Comhshaol agus tá sé ar fáil le léamh anseo ar Science Direct.