Foilsíodh an tuarascáil Praghsanna Ionchuir Barr Gairneoireachta 2025, arna curtha ar fáil ag an Roinn Forbartha Gairneoireachta de chuid Teagaisc. Léirítear sa tuarascáil go bhfuil treocht an bhoilscithe shuntasaigh ar phraghsanna ionchuir in earnáil na Gairneoireachta ó 2021 i leith ag leanúint ar aghaidh le haghaidh 2025. Léirítear sa tuarascáil, an cúigiú tuarascáil dá cineál, méadú 51% ar an meán ar chostas na n-ionchur don Earnáil Gairneoireachta le 5 bliana anuas.
Cé go raibh boilsciú praghsanna ionchuir in earnáil na gairneoireachta in Éirinn suntasach le blianta beaga anuas, chuir tionchar na dteagmhas aimsire sa séasúr fáis i 2024, agus damáiste suntasach stoirme ina dhiaidh mí Eanáir 2025, isteach ar an earnáil freisin.
In 2025, chuir saothar arb ionann é, ar an meán, agus 42.6% de na costais ionchuir sa ghairneoireacht, le boilsciú foriomlán an phraghais ionchuir san earnáil. Chun infheistíocht a dhéanamh ón earnáil chun an spleáchas ar shaothar agus tionchair teagmhas aeráide a laghdú, beidh gá le freagairt mhargaidh chun inbhuanaitheacht eacnamaíoch agus chomhshaoil tháirgeadh gairneoireachta na hÉireann a chinntiú amach anseo.
Dúirt Michael Gaffney, Ceann gníomhach Roinn Forbartha Gairneoireachta Teagasc; “Léiríonn foilsiú na tuarascála seo boilsciú suntasach i bpraghsanna ionchuir ó bhí 2021 ann in earnáil na gairneoireachta. Tá ar táirgeoirí tosaigh dul i ngleic le dúshláin shuntasacha ó fhoinsí éagsúla. Le tionchar na dteagmhas aeráide, ó chaillteanas neart cur óg mar gheall ar bháisteach in 2024, go dtí an damáiste stoirme a d’fhulaing an earnáil le déanaí, cuirtear i dtábhacht gur gá do tháirgeoirí tosaigh corrlach a fháil ar a mbarra os cionn na gcostas chun gur féidir infheistíocht a dhéanamh ina ngnólachtaí. Is féidir le comhaontuithe foinsithe fadtéarmacha, mar aon leis an acmhainneacht athinfheistíochta, cuidiú le haistriú gnólachtaí chuig an gcéad ghlúin eile a chur chun cinn.”
Pointí eile le tabhairt faoi deara:
- Chun infheistíocht a dhéanamh ón earnáil chun an spleáchas ar shaothar agus tionchair teagmhas aeráide a laghdú, beidh gá le freagairt mhargaidh chun inbhuanaitheacht eacnamaíoch agus chomhshaoil tháirgeadh gairneoireachta na hÉireann a chinntiú amach anseo.
- Tá teicneolaíochtaí chun an spleáchas ar shaothar a laghdú á dtriail i roinnt príomh-fho-earnálacha gairneoireachta, ach tá costas suntasach airgeadais ag baint leis na teicneolaíochtaí sin agus is dócha go mbeidh an infhaighteacht teoranta sa ghearrthéarma agus sa mheántéarma. Ní mór tacaíocht a thabhairt do na hinfheistíochtaí sin.
- Is dúshlán suntasach fós é foinsiú saothair. Ní mór don earnáil bearna a sheachaint idir infhaighteacht saothair agus infhaighteacht teicneolaíochtaí coigilte saothair.
- Tá teicneolaíochtaí ann chun síneadh a chur le séasúr fáis na mbarr atá ann cheana agus chun éagsúlú i ndeiseanna nua margaidh a éascú freisin. Ní mór táirgeoirí barr a dhreasú chun infheistíocht a dhéanamh sna córais sin chun an táirgeadh a thabhairt níos gaire don tomhaltas agus, ag an am céanna, ceanglais saothair, cur amú bia agus pacáistíocht a bhaineann le slabhraí soláthair fada a laghdú.
- Tá lorg comhshaoil sách íseal ag táirgí úra gairneoireachta i gcomparáid le bianna eile agus tá buntáistí sláinte suntasacha acu do thomhaltóirí
Le luach €521 milliúin ag geata na feirme, is é earnáil na gairneoireachta an ceathrú earnáil is mó i ndiaidh déiríocht, mairteoil, muca i dtéarmaí oll-aschur tráchtearraí talmhaíochta Tá earnáil na gairneoireachta éagsúil agus clúdaíonn sé gairneoireacht plandaí agus bia. Maidir le bia gairneoireachta, áirítear muisiriún, prátaí, glasraí goirt, torthaí boga, barr faoi chosaint agus torthaí lasmuigh. Maidir le gairneoireacht taitneamhachta, áirítear stoc plandlainne,barr faoi chosaint, duilliúr gearrtha, agus bláthanna agus bleibíní lasmuigh.
Tá an timpeallacht oibriúcháin do tháirgeoirí gairneoireachta na hÉireann i gcónaí ag forbairt. I gcomhréir le 2024, dírítear i dtuarascáil na bliana seo ar na dúshláin a bhaineann leis an athrú aeráide agus le hinfhaighteacht saothair in earnáil na gairneoireachta. Go sonrach, an méadú ar mhinicíocht agus ar phatrún spásúil na hadhaimsire as a n-eascraíonn dálaí deacra fáis, go háirithe dálaí plandála go luath in 2024, agus tionchar stoirmeacha i mí Eanáir 2025.
In 2025, leanann an lucht saothair de threocht 2024 a bheith ina phríomhspreagadh don bhoilsciú Mar sin féin, murab ionann agus 2024, tá catagóirí costais tábhachtacha eile amhail fuinneamh agus leasachán ag méadú in 2025.